Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας & Επαγγελματικού Προσανατολισμού (BScinPsychology, UniversityofWales)
Ειδίκευση στη Γνωσιακή Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία
Το φαινόμενο του σχολικού εκφοβισμού το οποίο συναντάμε παγκόσμια, είναι ένα πρόβλημα που παίρνει όλο και μεγαλύτερες διαστάσεις, ποιοτικά και ποσοτικά, ιδίως μετά τις τελευταίες κοινωνικό-οικονομικές εξελίξεις. Είναι ένα φαινόμενο που χρήζει ιδιαίτερης προσοχής από όλους, μα περισσότερο από γονείς και εκπαιδευτικούς, καθώς δημιουργεί έντονο άγχος και θλίψη στους μαθητές και στις οικογένειες τους.
Ως σχολικός εκφοβισμός (bullying) ορίζεται η επαναλαμβανόμενη, απρόκλητη και επιθετική συμπεριφορά ενός παιδιού (θύτη), προς ένα άλλο (θύμα), το οποίο δε μπορεί ή δυσκολεύεται να υπερασπιστεί τον εαυτό του. Δηλαδή, ο «θύτης» κατευθύνεται προς εκείνα τα «θύματα» που θεωρεί σωματικά ή ψυχολογικά αδύναμα. Ο εκφοβισμός μπορεί να πάρει πολλές μορφές και κάποιες από αυτές είναι : α) σωματικός, β) λεκτικός, γ) κοινωνικός, και δ) ηλεκτρονικός.
Ο σωματικός εκφοβισbullying-cityway-01μός εκδηλώνεται με σκουντήματα, τσιμπήματα, χτυπήματα, κλοτσιές, γροθιές και σπρωξίματα από το θύτη προς το θύμα, όπως επίσης με κλοπές ή καταστροφή αντικειμένων του θύματος.
Στο λεκτικό εκφοβισμό συναντάμε συμπεριφορές όπου ο θύτης βρίζει, κοροϊδεύει, προσβάλλει, απειλεί η αφήνει σεξουαλικά υπονοούμενα στο θύμα, όπως επίσης, διαδίδει αρνητικά σχόλια που αφορούν την καταγωγή, την κοινωνική τάξη, την οικονομική κατάσταση και γενικά την διαφορετικότητα.
Στη συνέχεια, με τον κοινωνικό αποκλεισμό, ο θύτης επιχειρεί να απομονώσει κοινωνικά το θύμα με το να ασκεί επιρροή στους άλλους συνομηλίκους για να τον αντιπαθήσουν. Αυτό το επιτυγχάνει συνήθως διαδίδοντας φήμες και ψέματα που αφορούν το θύμα όπως επίσης με το να προδίδουν μυστικά τους.
Τέλος, μια μορφή που συναντάμε ολοένα συχνότερα είναι ο ηλεκτρονικός-διαδικτυακός εκφοβισμός. Εδώ ο θύτης, μέσω του διαδικτύου ή των κινητών τηλεφώνων προσπαθεί να γελοιοποιήσει το θύμα, είτε δημοσιεύοντας προσωπικά δεδομένα του θύματος, όπως για παράδειγμα εικόνες τους, είτε με την αποστολή προσωπικών πληροφοριών τους σε πολλαπλούς παραλήπτες, ή ακόμα και με την επαναλαμβανόμενη αποστολή ηλεκτρονικών ή τηλεφωνικών μηνυμάτων.
Όλα αυτά δε θα μπορούσαν παρά να έχουν συνέπειες για τα θύματα, τόσο σωματικές (μώλωπες, πόνοι, αυπνίες) όσο και ψυχολογικές (φόβος, άγχος, νευρικότητα, απώλεια όρεξης, διαρκή ετοιμότητα, ανάπτυξη επιθετικότητας ως αντίδραση στη βία, χαμηλή αυτοεκτίμηση, ευαισθησία σε κριτική, μελαγχολία-κατάθλιψη και σε ακραίες περιπτώσεις ακόμα και αυτοκτονικό ιδεασμό). Επιπρόσθετα, το φαινόμενο επηρεάζειτα θύματα γνωστικά (μείωση συγκέντρωσης-μνήμης, δυσκολία στη μάθηση, μείωση σχολικής επίδοσης) αλλά και κοινωνικά, αφού αποκτούν δυσκολία στο να δημιουργούν νέους φίλους και να εκφράζουν τις απόψεις τους φοβούμενοι μην τους χλευάσουν.
Παρόλα αυτά,τις συνέπειες του σχολικού εκφοβισμού τις συναντάμε και στους θύτες, οι οποίοι μακροπρόθεσμα αποκτούν δυσκολία διαχείρισης θυμού, έχουν αυξημένο κίνδυνο να αναπτύξουν νεανικές και ενήλικες παραβατικές συμπεριφορές (χρήση ουσιών και αλκοόλ) και τέλος, αδυνατούν να αποδεχτούν τον εαυτό τους και να αποκτήσουν αυτοεκτίμηση με θετικούς- δημιουργικούς τρόπους και συμπεριφορές.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Υπουργείου Παιδείας, σε έρευνα που πραγματοποιήθηκε σε όλα τα σχολεία της χώρας, ένας στους τρεις μαθητές της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης έχει πέσει θύμα σχολικού εκφοβισμού, ενώ ένας στους δύο έχει υπάρξει μάρτυρας κάποιου ανάλογου περιστατικού. Βάση αυτών των δεδομένων γίνεται πλέον επιτακτική η ανάγκη αντιμετώπισης του φαινομένου. Κάτι τέτοιο για να επιτευχθεί χρειάζεται,σε πρώτο στάδιο την συνεχή συνεργασία των σχολικών δομών και εκπαιδευτικών με τους μαθητές και τις οικογένειες τουςκαι σε δεύτερο στάδιο την ενημέρωσητων παιδιών που εμπλέκονται (ή και όχι) σε τέτοιου είδους φαινόμενα.
Πώς μπορείτε να καταλάβετε αν το παιδί σας έχει πέσει θύμα σχολικού εκφοβισμού
Μελανιές ή χτυπήματα στο σώμα του παιδιού τα οποία αδυνατεί να δικαιολογήσει πως συνέβησαν.
Ξαφνικά αρνείται να πάει στο σχολείο.
Αποφεύγει οποιαδήποτε συζήτηση για το σχολείο.
Δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί.
Έχει συχνούς πονοκεφάλους πριν φύγει για το σχολείο
Έχει διαταραχές ύπνου και διατροφής (εφόσον δε δικαιολογούνται από οργανικά ή άλλα αίτια)
Εμφανίζει έντονη μελαγχολία
Τι μπορείτε να κάνετε στη περίπτωση που το παιδί σας έχει πέσει θύμα σχολικού εκφοβισμού
Προσπαθήστε να δείξετε στο παιδί σας ότι είστε δίπλα του και ότι είναι πολύ σημαντικό και γενναίο που παραδέχεται τι του συνέβη.
Εξακριβώστε τι ακριβώς συνέβη, χωρίς να πιέσετε το παιδί να σας πει αν δεν είναι έτοιμο ή ντρέπεται.
Εξηγείστε στο παιδί σας ότι είναι πιο βοηθητικό να αδιαφορεί όταν το εκφοβίζουν,και πως υπάρχουν περισσότερες πιθανότητες, υιοθετώντας αυτή τη συμπεριφορά, ο θύτης να σταματήσει τη παρενόχληση.
Αν η κατάσταση συνεχίζεται, επικοινωνήστε με το σχολείο και τους δασκάλους.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου